طى سه سال نزدیک به ده فیلم با همین حال و هوا ساخته و روانهٔ اکران شد که اغلب با استقبال کودکان و خانواده‌ها روبرو شد. 'شنگول و منگول' (پرویز صبری)، 'کاکلی' (فریال بهزاد)، 'پاتال و آرزوهاى کوچک' (مسعود کرامتی)، 'دزد عروسک‌ها' (محمدرضا هنرمند)، 'سفر جادویی' (ابوالحسن داودی)، 'مجموعهٔ بازگشت به آینده و شهر در دست بچه‌ها' (اسماعى براری)، 'درهٔ شاپرک‌ها' (فریال بهزاد)، 'مدرسهٔ پیرمردها' (على سجادى حسینی)، 'على و غول جنگل' (بیژن بیرنگ، مسعود رسام) و چند فیلم دیگر، مجموعه‌اى از آثار ویژهٔ کودکان و نوجوانان هستند که فیلم‌هاى مطلوبى براى بچه‌‌ها بودند و موفقیت خارق‌العاده‌اى را نصیب سازندگان و تهیه‌کنندگان کردند.

در این دورهٔ سه سال فیلم‌هاى کودک و نوجوان، با فروش بالاى خود، بار مشکلات اقتصادى صنعت سینما را بر دوش داشتند. رونق این فیلم‌ها تاحدى بود که هر کس قصد تأسیس دفتر فیلم‌سازى داشت کارش را با یک فیلم کودک و نوجوان آغاز مى‌کرد. بطور مثال، سازمان سینمایى سینا‌فیلم کار خود را با فیلم عروسکى / زندهٔ 'گربهٔ آوازه‌خوان' ساختهٔ کامبوزیا پرتوى آغاز کرد. اما این فیلم کم‌کم به گونه‌اى سطحى‌نگرى دچار شدند و نتوانستند مورد توجه مدیران جشنواره‌هاى بین‌المللى واقع شوند.

این وضعیت و رکودى که پس از سه سال به سینماهاى این گروه حاکم شد. موجب توقف کامل تولید این نوع فیلم و رویکرد مجدد سینماگران به فیلم‌هاى 'کانونی' شد. 'نیاز' یکى از بهترین و ارزشمندترین این آثار پس از موفقیت در دومین جشنواره اصفهان، توانست موفقیت‌هاى چشمگیرى در محافل بین‌المللى بدست آورد. از همین سنخ دو فیلم 'شرم' و 'صبح روز بعد' از مجموعهٔ قصه‌هاى مجید ساختهٔ کیومرث پوراحمد است که بر مبناى کتاب قصه‌هاى مجید نوشتهٔ هوشنگ مرادى کرمانى ساخه شدند.

'خمره' (ابراهیم فروزش) نیز از آثار با ارزش این دوره است که در سال ۱۳۶۹ ساخته شد و با شرکت در جشنواره‌هاى بین‌المللى طى دو سال رکوردار شد. همزمان فیلم 'باشو غریبهٔ کوچک' به همراه 'آب، باد، خاک' (امیر نادری) مجوز نمایش گرفتند و پس از نمایش در جشنوارهٔ فجر، به رقابت با سینماى دیگر کشورها در خارج از ایران پرداختند.

'ایلیا نقاش جوان' ساختهٔ ابوالحسن داودى از دیگر آثار غیرمتعارف سینماى کودک و نوجوان سال ۱۳۷۰ بود که در جشنواره اصفهان نظرهاى بسیارى را به خود جلب نمود. اما هرگز اجازهٔ نمایش عمومى یا حتى خروج از مرزها را بدست نیاورد.

در سال ۱۳۶۷ 'گال' ساختهٔ ابوالفضل جلیلى توجه بسیارى از ناظران را به فیلم‌سازى با نگرش نو جلب کرد. 'رقص خاک' ، 'دت یعنى دختر' ، 'یک داستان واقعی' و 'دان' آثارى بعدى این فیلم‌ساز هستند. بجز 'گال' هیچیک از این فیلم‌ها در ایران به نمایش عمومى در نیامده است.

جعفر پناهى براساس فیلم‌نامه‌اى از کیارستمى 'بادکنک سفید' را ساخت که در جشنوارهٔ اصفهان به نمایش در آمد و مورد توجه قرار گرفت. این فیلم در چهل و هشتمین جشنوارهٔ کن در سال ۱۹۹۵، جایزهٔ دوربین طلایى را از آن خود کرد.

حضور در دهها جشنوارهٔ معتبر جهانى و پخش از شبکه‌هاى تلویزیونى و نمایش عمومى در برخى کشورهاى اروپایى از جمله موفقیت‌هاى این فیلم بوده 'آینه' دومین ساختهٔ این فیلم‌ساز نیز 'پلنگ طلایی' جشنوارهٔ لوکارنو در ۱۹۹۷، 'لاله طلایی' جشنواره استامبول و جایزهٔ بهترین کارگردانى جشنوارهٔ سنگاپور و جایزه صدمین سال تولد آیزنشتاین در جشنوارهٔ لیتوانى ۱۹۹۸، را بدست آورد و نام او را به عنوان سینماگرى با نگرش انسانی، در ذهن سینما دوستان جهانى حفظ کرد.

'بدوک' ساختهٔ مجید مجیدى در سال ۱۳۷۰ در بخش پانوراماى جشنواره کن به نمایش در آمد و او را مطرح کرد. 'پدر' ساختهٔ دوم مجیدى بود که به بچه‌ها مى‌پرداخت و سومین ساختهٔ بلند وى 'بچه‌هاى آسمان' نیز فیلمى موفق بود که پس از موفقیت در مجامع بین‌المللى و دریافت چندین جایزه در سال ۱۳۷۷ از سوى کمیته‌اى بعنوان نمایندهٔ سینماى ایران در جایزهٔ اسکار معرفى شد. محمدعلى طالبى کارگردان دیگرى است که با فیلم‌هاى 'چکمه' ، 'تیک‌تاک' و 'کیسه برنج' براساس داستان‌هایى از هوشنگ مرادى کرمانى توجه مجامع بین‌المللى را به خود جلب کرد.

'موشک کاغذی' نخستین ساختهٔ فرهاد مهران‌فر از جمله آخرین حلقه‌اى این زنجیر است. 'مسافر جنوب' (پرویز شهبازی)، 'شاخ گاو' (کیانوش عیاری)، 'تعطیلات تابستانی' (سیروس حسن‌پور)، 'آهوى وحشی' ، 'عصیان' ، و 'کمین' (حمید خیرالدین) از جمله فیلم‌هاى کودک و نوجوان هستند که هر یک در زمینهٔ کار خود، بیانگر تجربه‌هایى ویژه مى‌باشند.

طى سال‌هاى ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۷ در کنار روند واقع‌گرایى در فیلم‌هاى کودک و نوجوان، و در عرصه فیلم‌هاى تخیلى و کودکانه نیز تلاش‌هایى صورت گرفت که برخى نیز ناموفق بودند. مثل 'حسنک' (مهستى بدیعی) و افسانهٔ دو خواهر (کامبوزیا پرتوی)؛ برخى نیز به مدارج قابل توجهى دست یافتند. 'کلاه قرمزى و پسرخاله' نخستین ساختهٔ ایرج طهماسب که در سال ۱۳۷۵به نمایش درآمد و در اکران اول عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینماى ایران تا آن زمان را از آن خود کرد. 'الو الو من جوجوام' نخستین فیلم مستقل مرضیه برومند، سازندهٔ مجموعه‌هاى تلویزیونى براى کودک و نوجوان نیز با ساختار پرتحرک و جذاب خود توانست فیلمى مطلوب براى بچه‌ها قرار گیرد.

بهرحال فیلم‌هاى کودک و نوجوان همچنان ساخته مى‌شوند، اما فقدان سیاست‌گذارى مؤثر و مدیریت روشن نتوانسته است این شاخه از تولیدات سینماى ایران را از زیر شاخ و برگ‌هاى سینماى عالم خارج کند. هرچند تلاش‌هایى صورت گرفته است.

کانون پرورش فکرى کودکان و نوجوانان طى دو دههٔ گذشته، اصلى‌ترین و جدى‌ترین تولیدکنندهٔ انواع فیلم‌هاى کودک و نوجوان بوده است. بویژه در زمینهٔ فیلم‌هاى انیمیشن و عروسکی، کارنامهٔ پربار و قابل تأملى دارد. عبدالله على‌مراد با ساخت فیلم‌هاى کوتاه و بلند، از اصلى‌ترین سینماگران کانون است. وى پس از تجربه‌هاى متعدد در زمینهٔ فیلم‌هاى کوتاه عروسکی، در سال ۱۳۷۵ با ساخت فیلم بلند 'قصه‌هاى بازار' که دربرگیرندهٔ دو داستان از ادبیات کهن و یک فصل میانى است، نام خود را در فهرست سینماگران جدى و حرفه‌اى کودک و نوجوان حک کرد.
وجیه‌الله فرامقدم با فیلم 'لى‌لى لى‌لى حوضک' ، احمد عربانى با 'تبر' ، محمدرضا عابدی، محمد مقدم و فرخندهٔ ترابى و یکى دو فیلم‌ساز دیگر کوشیدند تا با ساختن فیلم‌هاى کوتاه انیمیشن این شاخه از فیلم‌سازى را در کانون زنده نگه دارند.

در زمینهٔ فیلم‌هاى بلند سینمایى نیز کانون در دههٔ دو فیلم 'آخرین آبادی' و 'بچه‌هاى آسمان' به کارگردانى مجید مجیدى و 'قلّهٔ دنیا' به کارگردانى عزیزالله حمیدنژاد را دارد که هر یک داراى ارزش‌هاى فرهنگى هستند.

'مرد کوچک' (ابراهیم فروزش) فیلم بلند سینمایى است که در سال ۱۳۷۷ در کانون تهیه شد.
از دیگر فیلم‌هاى کودک و نوجوان مى‌توان 'رنگ خدا' (مجید مجیدی، ۱۳۷۷)، 'باران' (مجید مجیدی، ۱۳۷۹)، 'کلاه قرمزى و سروناز' (ایرج تهماسب، ۱۳۸۰) و ... را نام برد.

منبع:مجله الکترونیکی ویستا